ABD, Irak’taki kalan askerlerini 30 Eylül itibarıyla çekmeye hazırlanıyor. 2003’te başlayan Amerikan askeri varlığında yeni bir dönem açılırken, çekilmenin İran’ın Irak’taki etkisi ve IŞİD tehdidi açısından yaratabileceği sonuçlar tartışılıyor.

ABD Irak’tan çekiliyor: 20 yılı aşan askeri varlıkta dönem kapanıyor

HABER: SUĞRA ÖMRÜM KARAÇUHA

ABD’nin Irak’taki askeri varlığında tarihi bir aşamaya gelindi. Reuters’ın 29 Eylül 2026 tarihli haberine göre, ABD güçleri Irak’taki kalan üslerinden ayrılmaya hazırlanıyor ve çekilme sürecinin 30 Eylül itibarıyla tamamlanması planlanıyor. Böylece 2003’te ABD öncülüğündeki Irak işgaliyle başlayan ve farklı dönemlerde farklı görevlerle devam eden 20 yılı aşkın Amerikan askeri varlığında önemli bir sayfa kapanıyor.

Çekilme kararı yeni değil

ABD’nin Irak’taki askeri misyonunun sona erdirilmesine yönelik süreç, Washington ile Bağdat arasında daha önce yapılan görüşmeler sonucunda belirlenmişti.

ABD ve Irak hükümetleri 27 Eylül 2024’te yaptıkları ortak açıklamada, IŞİD’le mücadele amacıyla kurulan uluslararası koalisyonun Irak’taki askeri misyonunun aşamalı olarak sona erdirilmesi konusunda anlaşmaya varmıştı.

Planın ikinci aşamasında ise IŞİD’in Suriye’nin kuzeydoğusunda yeniden güç kazanmasını engellemeye yönelik koalisyon faaliyetlerinin Irak üzerinden Eylül 2026’ya kadar sürdürülebilmesi öngörülmüştü. 

Bugün gelinen noktada ABD, bu sürecin son aşamasındaki birliklerini Irak’tan çıkarıyor. 

2003’te başlayan dönem

ABD öncülüğündeki koalisyon güçleri, Saddam Hüseyin yönetimini devirmek amacıyla Mart 2003’te Irak’ı işgal etmişti.

ABD’nin Irak’taki askeri varlığı sonraki yıllarda farklı aşamalardan geçti. Amerikan askerlerinin büyük bölümü 2011’de ülkeden ayrıldı.

Ancak IŞİD’in 2014 yılında Irak ve Suriye’de geniş alanları ele geçirmesinin ardından ABD öncülüğünde uluslararası koalisyon oluşturuldu ve Amerikan güçleri yeniden Irak’a konuşlandırıldı.

Irak güçlerinin ve koalisyonun operasyonları sonucunda IŞİD, Irak’ta kontrol ettiği toprakları 2017 itibarıyla kaybetti. Bunun ardından ABD ve koalisyon güçlerinin görevi ağırlıklı olarak Irak güvenlik güçlerinin eğitilmesi, danışmanlık ve IŞİD’le mücadele faaliyetlerine dönüştü. 

Çekilme sonrası gözler İran’ın etkisinde

ABD askerlerinin ayrılmasıyla birlikte en fazla tartışılan konulardan biri İran’ın Irak üzerindeki etkisinin nasıl değişeceği.

İran ve İran’a yakın Iraklı silahlı gruplar, Amerikan askerlerinin çekilmesini stratejik bir kazanım olarak değerlendiriyor.

Buna karşılık Iraklı bazı güvenlik yetkilileri ve uzmanlar, Amerikan askeri varlığının sona ermesinin İran’a yakın grupların hareket alanını genişletebileceği konusunda endişelerini dile getiriyor. 

Irak, uzun süredir hem ABD ile stratejik ilişkilerini sürdürmeye hem de komşusu İran ile yakın siyasi ve ekonomik bağlarını korumaya çalışan hassas bir denge politikası izliyor.

ABD askerlerinin ayrılması, bu dengede yeni bir dönemin başlangıcı olarak görülüyor.

IŞİD yeniden güç kazanabilir mi?

Çekilmenin ardından gündemdeki bir diğer önemli başlık ise IŞİD tehdidi.

IŞİD Irak’ta artık geniş toprakları kontrol etmese de örgüte bağlı hücrelerin bölgede faaliyet göstermeye devam ettiği belirtiliyor. Reuters’ın görüştüğü bazı yetkililer ve uzmanlar, güvenlik boşluğu oluşması durumunda örgütün yeniden hareket alanı bulabileceği konusunda uyarıda bulunuyor. 

ABD yönetimi de daha önceki geçiş planını açıklarken IŞİD tehdidinin tamamen ortadan kalkmadığını vurgulamıştı. Washington ve Bağdat, askeri misyonun dönüşmesinden sonra da terörle mücadele alanındaki iş birliğinin devam edeceğini açıklamıştı. 

ABD-Irak ilişkileri tamamen sona ermiyor

Askerlerin çekilmesi, ABD ile Irak arasındaki ilişkilerin sona erdiği anlamına gelmiyor.

İki ülke daha önce askeri misyonun sona ermesinin ardından ilişkilerin uzun vadeli ikili güvenlik ortaklığı çerçevesinde sürdürülmesi konusunda anlaşmıştı.

Washington ile Bağdat arasındaki diplomatik, ekonomik ve güvenlik ilişkilerinin devam etmesi bekleniyor. ABD'nin daha önce açıkladığı geçiş planında Irak güvenlik güçleriyle eğitim, danışmanlık, askeri ekipman ve terörle mücadele alanlarında iş birliğinin sürdürülebileceği belirtilmişti.

Bölgesel dengeler açısından kritik

ABD askerlerinin Irak'tan ayrılması yalnızca Washington-Bağdat ilişkileri açısından değil, İran, Suriye ve bölgedeki IŞİD tehdidi bakımından da yakından izlenecek.

Özellikle İran destekli grupların Irak'taki konumu, Irak güvenlik güçlerinin IŞİD hücreleriyle mücadele kapasitesi ve Washington'ın Irak'la bundan sonra kuracağı güvenlik ilişkisinin niteliği önümüzdeki dönemin önemli başlıkları arasında yer alacak. Bunların nasıl sonuçlanacağı ise henüz belirsiz.